To jeden z tych tematów, które wracają regularnie. Ktoś chce kupić pierwsze szkło do portretu i bardzo szybko trafia na klasyczny dylemat: 50 mm czy 85 mm? Z jednej strony kusi bardziej uniwersalna ogniskowa. Z drugiej pojawia się obietnica piękniejszego rozmycia tła i bardziej „portretowego” wyglądu. Tylko co to właściwie znaczy w praktyce? Czy obiektyw portretowy musi mieć 85 mm? A może właśnie pięćdziesiątka okaże się rozsądniejsza? Jeśli też stoisz przed takim wyborem, dobrze trafiłeś. To temat, który warto rozłożyć na czynniki pierwsze, bo tu naprawdę nie ma jednej odpowiedzi dobrej dla wszystkich.
Wokół portretowych ogniskowych narosło sporo przekonań. Jedni mówią, że prawdziwy portret robi się tylko na 85 mm. Inni są zdania, że obiektywy 50 mm są bardziej praktyczne i po prostu częściej lądują na aparacie. Prawda, jak zwykle, leży pośrodku. Wiele zależy od tego, jak fotografujesz, gdzie fotografujesz i jaki efekt chcesz uzyskać. Właśnie dlatego warto spojrzeć na ten wybór nie jak na pojedynek „lepsze kontra gorsze”, ale jak na decyzję o stylu pracy.
Dlaczego 50 mm i 85 mm tak często pojawiają się w portrecie?
Nie dzieje się tak przypadkiem. Obydwie ogniskowe od lat są kojarzone z portretem, bo pozwalają pracować w sposób wygodny i przewidywalny. Obiektyw portretowy 50 mm daje naturalny kąt widzenia i świetnie sprawdza się tam, gdzie chcesz pokazać człowieka nieco szerzej, razem z otoczeniem. Z kolei 85 mm mocniej separuje modela od tła, daje bardziej klasyczny wygląd portretu i pozwala pracować z większym dystansem.
To właśnie ta różnica tworzy cały dylemat. Bo nie chodzi tylko o liczbę na obiektywie. Chodzi o perspektywę, komfort pracy i charakter zdjęcia. Jedno szkło daje większą uniwersalność. Drugie częściej daje bardziej „szlachetny” portretowy efekt. A przecież właśnie o to pyta większość osób: czy wybrać obiektyw 50 mm do portretu, czy może postawić na bardziej klasyczne 85 mm?
50 mm – dlaczego tak wielu fotografów zaczyna właśnie od tej ogniskowej?
Bo to bardzo wdzięczny punkt startu. Obiektywy 50 mm są zwykle mniejsze, lżejsze i częściej bardziej dostępne cenowo niż szkła 85 mm. Ale nie tylko o budżet tu chodzi. Pięćdziesiątka daje dużą swobodę. Możesz zrobić portret, ale też sfotografować reportaż, codzienność, detale, wnętrze czy spontaniczne ujęcie w plenerze. To sprawia, że taki obiektyw bywa po prostu bardziej praktyczny na początek.
Jest jeszcze jedna ważna rzecz. 50 mm dobrze odnajduje się w mniejszych przestrzeniach. Jeśli fotografujesz w domu, w niewielkim studiu albo po prostu nie masz dużo miejsca, pięćdziesiątka może okazać się znacznie wygodniejsza. Nie wymusza tak dużego dystansu od modela, dzięki czemu łatwiej pracować z kadrem w ciasnym otoczeniu. Właśnie dlatego obiektywy 50 mm tak często poleca się osobom, które dopiero wchodzą w portret.
Czy 50 mm to dobry obiektyw portretowy?
Zdecydowanie tak. I to nie tylko „na początek”. Obiektyw portretowy 50 mm daje bardzo przyjemny, naturalny obraz. Nie kompresuje perspektywy tak mocno jak 85 mm, ale dzięki temu portret może wyglądać bardziej swobodnie i bardziej „codziennie”. To świetne rozwiązanie do portretów lifestyle’owych, sesji w mieszkaniu, zdjęć par, rodzin i wszystkich tych kadrów, w których chcesz pokazać nie tylko twarz, ale też trochę przestrzeni wokół.
Dla wielu fotografów właśnie ta naturalność jest największą zaletą. Zdjęcie nie wygląda przesadnie „studyjnie”. Jest bliżej człowieka. Bliżej prawdziwej relacji. A przecież nie każdy portret musi wyglądać jak kadr z klasycznej sesji beauty.
85 mm – skąd bierze się jego legenda w portrecie?
Bo to ogniskowa, która naprawdę pięknie pracuje na twarzy. 85 mm daje bardziej ciasny kadr i pozwala fotografować z większej odległości, co bardzo dobrze wpływa na proporcje twarzy. Rysy wyglądają spokojniej, bardziej elegancko, bardziej „portretowo” w klasycznym sensie. Właśnie dlatego dla wielu osób 85 mm to wręcz definicja tego, czym powinien być obiektyw portretowy.
Dodatkową zaletą jest łatwiejsze oddzielenie modela od tła. Osiemdziesiątka piątka pozwala budować bardziej miękki, uporządkowany background i daje zdjęciom tę charakterystyczną plastykę, którą tak wiele osób kojarzy z profesjonalnym portretem. Czy oznacza to, że 85 mm zawsze wygrywa? Nie. Oznacza raczej, że daje bardzo konkretny typ obrazu, który jednych zachwyca od razu, a innym może wydawać się zbyt „wąski” w codziennej pracy.
Kiedy 50 mm będzie lepszym wyborem, a kiedy 85 mm?
Jeśli fotografujesz w małych pomieszczeniach, chcesz mieć jedno szkło do wielu zastosowań albo lubisz portrety bardziej naturalne i środowiskowe, obiektywy 50 mm bardzo często okażą się lepszym wyborem. To samo dotyczy sytuacji, w których chcesz być bliżej modela i budować bardziej bezpośredni kontakt podczas sesji.
85 mm lepiej odnajduje się wtedy, gdy zależy Ci na klasycznym portrecie, większym spokoju w tle i bardziej eleganckim rysunku twarzy. To świetny wybór do portretu kobiecego, biznesowego, modowego i wszędzie tam, gdzie priorytetem jest sam bohater kadru, a nie jego otoczenie. Czyli mówiąc prościej: jeśli chcesz bardziej wszechstronne szkło, pięćdziesiątka będzie mocna. Jeśli zależy Ci na bardziej klasycznej estetyce portretowej, 85 mm bardzo często wygrywa.
Co warto wziąć pod uwagę przed zakupem?
- ile miejsca masz zwykle podczas sesji
- czy chcesz fotografować tylko portret, czy też inne tematy
- czy zależy Ci bardziej na uniwersalności, czy na klasycznym looku
- jak blisko lubisz pracować z człowiekiem
- czy wolisz portret bardziej naturalny, czy bardziej „szlachetny”
Podsumowanie
Nie ma jednej odpowiedzi, która sprawdzi się u każdego. Obiektyw portretowy 50 mm będzie świetny dla osób, które chcą jednego, uniwersalnego szkła i pracują w różnych warunkach. Obiektywy 50 mm dobrze odnajdują się w ciasnych przestrzeniach i dają naturalny, bardzo przyjemny charakter obrazu. Z kolei 85 mm to klasyka portretu: spokojniejsza perspektywa, większa separacja tła i bardziej elegancki efekt. Najlepszy wybór nie zależy więc od tego, co jest „bardziej portretowe na papierze”, ale od tego, jak naprawdę fotografujesz.
